Belki de Sensin – Kök Hücre Donörü Olmaya Gidiyoruz

Dilara’nın vefatından çok etkilenmiştim. Gamze’ninkinden de etkilenmiştim. Leyla’nınkinden de. İsimler değişse ne yazar. Prosedürün nasıl olduğunu bilmediğimden, araştırmaya vakit bulamadığımdan, canımın acıyacağından daha sayabileceği bir çok nedenden ötürü bu donör olma meselesini erteledim. Ama buraya kadarmış. Belki de Sensin Derneği’nin kurucularından biri olan Aykut Bey’in eşi idi Dilara. Bu kadar işin içinde iken, bu kadar insanları kök hücre donörü olmaya ikna etmeye çalışırken eşinin bu illet hastalığa yakalanması olacak iş değil. Gerçekten birinin kahramanı olmak mümkünken bizim burada normal hayatımıza devam edebiliyor olmamız nasıl mümkün olur? Olmamalı. Yarın her şey unutulmamalı. Biz donör bağışçısı olabilecekken yeni bir isim  duyup üzülene kadar beklememeliyiz. Hemen harekete geçmek lazım.

kahramanliksemasi2-698x1024

Kendim için araştırma yaptım. Sonra sosyal medyada benimle harekete geçebilecek insanlar elbet olur diye düşündüm ve size şimdi bu duyuruyu yapıyorum.

Başakşehir’deki Kök Hücre Bağışı Merkezine gelecek hafta belirlenen bir günde gideceğiz. Beylikdüzü Belediyesi bize ulaşımda yardımcı olacak. Kendilerine çok teşekkür ederim. Umarım diğer belediyelere de örnek olur bu tutum. Gidip 3 tüp kan verip kök hücre donörü olmak için kaydımızı yaptıracağız.

Prosedür şöyle ilerliyor: Kaydımızı veriyoruz ve bizi bankaya kaydediyorlar. Bu işlemler için artık ücret ödenmiyor. Ardından ihtiyaç olursa bizimle iletişime geçiyorlar. Tekrar kan veriyoruz. Sağlık kontrolümüz yapılıyor.  İki ayrı yöntemle kemik iliği verebiliyoruz. Aşağıya kopyala- yapıştır yaparak tıbbi terimleri yazacağım. Ama burada tekrar basitçe anlatıyorum. Bir tanesi kalçadan iğne ile 2-3 defada ilik hücresi almak. Bu diğer yönteme göre daha eski bir yöntem ve operasyon şeklinde yapılıyor. Senelerce beni korkutan şey bu olmuştu. Diğer yöntem ise yeni çıkmış. Bir aşı yapılıyor. Bir aparat konuyor vücudunuza. Bu aşı sayesinde kanınıza karışan ilik hücreleri 5 gün sonra tekrar vereceğiniz bir kan ile kanınızdan ayrılarak sizden alınıyor. Yan etkisi yok. Olur da ilik bir ihtiyaç sahibi ile uyarsa bu benim tercih edeceğim yöntem olacak. Aşağıda paylaşacağım tıbbi açıklamaları da lütfen okuyun.

Başvurabilmek için aşağıdaki şartlar aranıyor:

  1. 18-50 yaşları arasında olmak
  2. 50 kilodan az olmamak
  3. Kalp, diyabet, kanser, verem, hepatit, AIDS vb gibi bir hastalığa sahip olmamak
  4. Ameliyat, doğum, emzirme gibi durumlar bağış yapmanızı ETKİLEMİYOR. Bağış yapabilirsiniz.

Eğer siz de bağışta bulunmak isterseniz size en yakın merkeze gidip (öğrenmek için burayı tıklayınız) kaydınızı yaptırabilirsiniz. Bir insanın hayatını kurtarmak, onun ve ailesinin kahramanı olabilmek mümkünken lütfen bundan kaçınmayın.

Eğer Beylikdüzü civarında yaşıyorsanız ve Belediye’nin hizmetinden yararlanmak istiyorsanız bana iletişim bölümünden ya da sosyal ağlardaki hesaplarımdan mesaj atabilirsiniz. 5 Aralık 2016’ya kadar vaktiniz var. Lütfen yazımı paylaşın, daha çok kişiye ulaşalım.

Sağlıkla kalın.

Kök Hücre
Yaşam boyu kendi kendini yenileme ve farklı, tamamen olgun hücrelere dönüşebilme kapasitesine sahip hücrelerdir. İhtiyaç olduğu zaman kendilerinden sonraki hücrelere farklılaşarak, hücrelerin gelişimini, olgunlaşmasını ve çoğalmasını sağlarlar.

 
Erişkin kök hücrelerden olan hematopoetik kök hücreler;
           -Tüm kan hücrelerine farklılaşabilirler.
           -Kemik iliği, kan ve göbek kordonundan elde edilirler.
           -Uygun koşullarda dondurularak canlılığını korurlar.

Damar yolu ile verildiğinde kemik iliğine yerleşir ve hematopoezi (kan hücrelerinin oluşumu) başlatırlar.
HLA, bir kişinin dokusunun diğer bir kişiye ne kadar uyduğunu gösterir. HLA doku tipi kalıtsal olup, kişinin kardeşleri, varsa ikizi en iyi eşleşme ihtimali olan kişilerdir. Hastanın ailesi içerisinde eşleşme bulunamaz ise tarama sizin gibi akraba olmayan kişiler arasında yapılmaya başlanır. Bir bağışçının, bir hasta için uygun olduğunun belirlenmesi, HLA doku tiplerinin eşleşmesi ile olur. Bağışçı ve hastanın HLA sonuçlarının yüksek oranda eşleşmesi, en iyi nakil sonucunun alınmasına neden olur. 

Kök Hücre Tedavisi Uygulanan Hastalıklar
           -Kemik iliği kanserleri
           -Lenfomalar
           -Çeşitli organ kanserleri
           -Kemik iliğinin yetersiz çalıştığı veya çalışmadığı durumlar
           -Kalıtsal anemiler
           -İmmün yetersizlikler
           -Kalıtsal metabolik hastalıklar
 

Bağışçı olmak isteyen bir kişi
1-18-50 yaş aralığında olmalıdır.
2- Sağlıklı bir kişi olmalıdır. (Hepatit B, Hepatit C ve Sifiliz hastalığı geçirmemiş olan, kronik hastalığı bulunmayan, kanser, HIV ( AIDS ) tanısı almamış olan kişiler)  

Kök Hücre Bağışçısı olmak için;
Başvuru sonrası bir bilgilendirme görüşmesi yapılır. Eğer bağışı kabul ederseniz, Gönüllü Kök Hücre Bağışçısı Bilgilendirme ve Onam Formunu doldurup imzalayarak bu bağışı resmi olarak onaylamanız sizden istenir ve ardından 3 tüp kan örneği alınır. Türk Kızılayı tarafından kan örnekleriniz HIV, Hepatit ve Sifiliz gibi enfeksiyon hastalıkları açısından test edilir. Bu hastalıkların varlığı tespit edilir ise bağışçı olamazsınız ve bu konuda bilgilendirilirsiniz. Eğer enfeksiyöz hastalıklar açısından test sonucunuz negatif ise kan örneğiniz HLA (insan lökosit antijeni) doku tipinizin belirlenmesi için TÜRKÖK Doku Tiplendirme Laboratuvarı’na gönderilir ve test sonuçları Kemik İliği Bankası’na aktarılır.

Periferik kök hücre veya kemik iliği nakli bekleyen hastalar için bağışçı adayı olmak istiyorsanız ülkemizde ve dünyada nakil olmayı bekleyen herhangi bir hasta için sizin verileriniz de değerlendirmeye alınacaktır.

Eşleşme ve Nakil Süreci ile ilgili Açıklamalar:

1. Bilgilendirme Görüşmesi: Bir hasta için, en iyi eşleşme olan bağışçı adayı olduğunuzun TÜRKÖK taramalarında tespit edilmesinden sonra, koordinasyonu sağlayacak olan Türk Kızılayı yetkilisi tarafından sizinle bir görüşme gerçekleştirilir. Görüşme sonrası doku uyumunuzun yeniden değerlendirilmesi için sizden yeni kan örnekleri alınır ve TÜRKÖK Doku Tiplendirme Laboratuvarı’na gönderilir.

 

2. Doku Uyumu Doğrulama Testi: Doku uyumunuzun yeniden doğrulanması testi için,  sizden alınan yeni kan örnekleri ve hastadan alınan yeni kan örnekleri TÜRKÖK Doku Tipleme Laboratuvarı tarafından çalışılır. Doğrulama testleri sonrası tekrar Türk Kızılay yetkilisi sizinle temasa geçer;  nakil gününü ve bağış için hastanın doktorunun kemik iliği mi yoksa periferik kök hücre mi tercih ettiği bilgisini verir. Doktor hasta için gerekli olan en iyi yöntemi istemektedir. Ama sizin son kararınız önemlidir ve bu karar doktora iletilir. Eğer hala bağışta bulunmayı kabul ediyorsanız, işlemler başlar. Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen kişiler eşliğinde sağlık muayenesi ve tetkik işlemleriniz başlatılır.

 

3. Sağlık Muayenesi ve Tetkikler: Bağışçı olmak için uygunluğunuzun belirlenmesi için ayrıntılı fizik muayeneniz yapılır. Elektrokardiyografi (EKG), akciğer filmi ve çeşitli testler (idrar, kan testleri, bayanlar için hamilelik testleri gibi) yapılır.  Bu testler bağışın, sizi ve hastayı herhangi bir risk altına sokmayacağından emin olmak için yapılır.

          Nakil sonrasında ilk bir ay içerisinde TÜRKÖK tarafından tekrar sağlık muayeneniz yaptırılır.
 

4. Zaman Planlaması:  Ortalama bir bağış süreci 4-6 haftalık bir zaman aralığında 20-30 saatlik bir zamanınızı alır.

Muayene, tıbbi işlemler ya da diğer bağış ile ilgili harcamalar konusunda bağışçıdan hiçbir ücret talep edilmez ve Bağışçının sosyal güvenliği kesinlikle kullanılmaz.
Herhangi bir zaman diliminde bağış kararından vazgeçme hakkına sahipsiniz. Ancak kök hücre bağışçısı olarak uygun bulunduktan sonra, özellikle hasta nakil için tedaviye başladıktan sonra kararınızdan vazgeçerseniz,  hastada hayati tehlike oluşabilir.

Bağış Yöntemleri:

1.  Periferik Kök Hücre Toplama Yöntemi: Bağışçının periferik kanından toplanan kök hücrenin hastaya nakledilmesini içeren bir tedavi yöntemidir. En sık tercih edilen yöntem olup, bağış için damar yapınızın uygunluğunun değerlendirilmesi gerekmektedir.
G-CSF (Granülosit Koloni Uyarıcı Faktör) bağışçının deri altına 4-5 gün boyunca günde iki kez enjekte edilir. G-CSF enjeksiyonuna başladıktan sonraki 4. ya da 5.günde, kanda kök hücreler artmaya başlar. Bu bağış esnasında kolunuzdan steril bir iğne yardımı ile alınan kan, aferez cihazında ilerler ve bu cihazda 4-5 saatlik bir aferez prosedürü sonunda kök hücrelerin diğer kan bileşenlerinden ayrılması sağlanır. Bu kök hücresi ayrılmış kan, diğer kolunuzdan tekrar vücudunuza verilir.
Eğer damar yapınız uygun değil ise, alternatif olarak santral yoldan (boyun damarınız) lokal anestezi altında bir kateter takılarak kök hücreler toplanır. Kateter sıklıkla 4 saat süreyle takılı kalır, bazı durumlarda ikinci gün tekrar kök hücre toplanması gerekmesi halinde 24 saat süre ile takılı kalabilir. Ancak bu yönteme nadiren gereksinim duyulur ve sizin vereceğiniz karar önemlidir.
İşlem sırasında önemli bir rahatsızlığın olması beklenmez. Nadiren geçici olarak dudaklarda ve parmaklarda uyuşma hissi olabilir. Bağış sonrası, eve gitmek için kendinizi iyi hissedene kadar gözlem altında tutulursunuz. Bağıştan sonraki 48 saat içerisinde, G-CSF’ye ait yan etkiler (kas/kemik ağrıları, ateş, tansiyonda yükselme v.b.) kaybolur. Bağışçı rahatlamak için aspirin içermeyen ilaçlar (Acetaminophen, İbuprofen v.b.) alabilir. Bağıştan sonraki 2 gün içerisinde birçok bağışçı günlük aktivitelerine dönebilir. Eğer günlük aktiviteleriniz fiziksel iş gücü gerektiriyor ise daha fazla istirahate ihtiyaç duyabilirsiniz.

2.  Kemik İliği Toplanması: Bu işlemi tercih eden bağışçıdan; işlemden yaklaşık 1 hafta önce 1 ünite kan alınarak, tekrar kendine verilmek üzere saklanır. Gerekli sağlık kontrolleri ve genel anestezi alıp alamayacağına ilişkin tetkikler yapılıp, hastaneye yatışı gerçekleştirilir. Bu işlemde 1 veya 2 saat kadar genel anestezi alınır. Anestezi verildikten sonra doktor, cilt üzerinden küçük bir kesi (dikiş atılmasına gerek olmayan) açarak özel bir iğne yardımı ile kalça kemiğinizin arkasına (pelvis kemiği) ilerler.
Bağışçı aynı günün akşamında veya ertesi gün taburcu edilir. Bağış sonrası ilk 2 ya da 3 hafta biraz ağrı, yara yerinde sızı ve tutukluk hissedilebilir. Bağıştan sonraki ilk 2 hafta ağır kaldırılmamalı, ağır sporlar yapılmamalıdır. Bağıştan sonraki 2 gün içerisinde birçok bağışçı günlük aktivitelerine dönebilir. Eğer günlük aktiviteleriniz fiziksel iş gücü gerektiriyor ise daha fazla istirahate ihtiyaç duyabilirsiniz.
 

Berna Mutlu Aytekin

1 Yorum

  1. Pingback: internet günlüğü 2016/48 - e-vren günlüğü

Senin yorumlarınla bu yazı daha güzel olacak